Fasulye, bezelye, börülce, nohut ve yer fıstığı aynı ailenin üyeleri. Hepsi kökündeki bakterilerle ortak yaşayarak havadaki azotu toprağa çeker. Bu yüzden gübre seçiminde diğer sebzelerden ayrı düşünülmeleri gerekir. Domatese verdiğiniz gübreyi fasulyeye verirseniz bol yaprak, az bakla alırsınız. Aşağıda hangi gübreyi neden seçeceğinizi, karşılaştırmalı olarak bulacaksınız.
Baklagil bitkileri gübre azot dengesini kendisi kurar. Kökte oluşan küçük yumrularda Rhizobium bakterileri yaşar. Bu bakteriler bitkiye azot verir, bitki onlara şeker verir. Ortaklık kurulduktan sonra bitki azot ihtiyacının büyük bölümünü buradan karşılar.
Toprağa fazla azot verdiğinizde şu olur:
Sağlıklı bir yumruyu anlamak kolay. Bitkiyi dikkatlice kaldırıp köke bakın. Yumruyu ikiye böldüğünüzde iç kısım pembe veya kırmızıysa aktif çalışıyor demektir. Beyaz ya da yeşilse henüz iş görmüyor.
Ortaklık kurulana kadar iki üç hafta geçer. Bu dönemde fideler sararabilir. Çok az miktarda azot, sadece başlangıç desteği olarak işe yarar. Ölçü şu: metrekareye bir çorba kaşığından fazla değil. Toprağınız uzun süredir işleniyorsa ve organik maddeye zenginse buna bile gerek kalmaz.
Baklagillerin asıl ihtiyacı fosfor, potasyum ve kalsiyum. Fosfor kök yumrularının oluşmasında doğrudan rol oynar. Potasyum bakla dolgunluğunu ve tohum kalitesini belirler. Kalsiyum ise özellikle yer fıstığında kabuğun düzgün gelişmesi için şart.
| Besin | Görevi | Kaynak |
|---|---|---|
| Fosfor (P) | Kök yumrusu oluşumu, çiçeklenme | Kemik unu, süperfosfat |
| Potasyum (K) | Bakla dolumu, hastalık direnci | Odun külü, potasyum sülfat |
| Kalsiyum (Ca) | Yer fıstığında kabuk gelişimi | Alçı taşı, öğütülmüş yumurta kabuğu |
| Molibden (Mo) | Azot bağlama enziminin çalışması | İyi kompost, iz element karışımları |
| Azot (N) | Sadece başlangıç desteği | Olgun kompost |
NPK etiketine bakarken ilk sayının küçük, ikinci ve üçüncünün büyük olmasını arayın. 5-10-10 veya 3-12-12 gibi oranlar uygundur. 20-10-10 gibi azot ağırlıklı karışımlardan uzak durun. NPK oranlarını okumakta zorlanıyorsanız bu konuya ayrılan rehber işinizi kolaylaştırır.
Kemik unu artı odun külü ikilisi baklagiller için klasik bir kombinasyon. Kemik unu fosfor verir, yavaş çözünür, yakma riski yoktur. Odun külü potasyum ve kalsiyum sağlar ama toprağın pH'ını yükseltir. Toprağınız zaten kireçliyse külü sınırlı kullanın.
Düşük azotlu, dengeli granüller markette bulunabilir. Kullanımı kolay, dozu bellidir.
Çiçeklenme döneminde potasyum ağırlıklı sıvı gübre baklaların dolmasına yardım eder. Yaprak spreyi hızlı etki eder ama kalıcı değildir. Sadece belirgin eksiklik gördüğünüzde başvurun. Saksıda börülce veya bodur fasulye yetiştiriyorsanız sıvı gübre daha pratiktir, çünkü sınırlı toprak besinleri hızla tükenir.
Yer fıstığı diğerlerinden ayrılır. Çiçek toprak üstünde açar, döllendikten sonra sap aşağı doğru uzayıp toprağa girer, kapsül orada oluşur. Bu yüzden toprağın üst katmanı önemlidir.
Son yazılar